Rak tarczycy

O tarczycy

Gruczoł to organ, który wydziela substancje chemiczne spełniające określone funkcje w organizmie. Tarczyca to mały gruczoł zlokalizowany u podstawy szyi, poniżej krtani.  Składa się z dwóch płatów oraz cieśni.

Tarczyca produkuje następujące hormony

  1. tyroksynę (T4)
  2. trójjodotyroninę (T3)
  3. kalcytonin

Tarczyca jest czasem określana jako gruczoł "działania", ponieważ hormony T4 i T3 pomagają kontrolować szybkość procesów zachodzących w organizmie - tempo metabolizmu. Sama tarczyca jest stymulowana przez przysadkę mózgową i podwzgórze, gdzie znajdują się wyższe ośrodki w mózgu. Trzeci hormon, kalcytonina, odgrywa istotną rolę w regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej ustroju.

Jeśli tarczyca nie produkuje wystarczającej ilości hormonów, chory będzie odczuwać dolegliwości takie jak zmęczenie i ospałość. Może również przybrać na wadze. Jest to znane jako niedoczynność tarczycy.

Jeśli tarczyca produkuje za dużo hormonów, chory będzie odczuwać głód i niepokój. Może również stracić na wadze. Jest to znane jako nadczynność tarczycy.

Map Of Thyroid Gland

Rak tarczycy 

Rak tarczycy występuje rzadko. Każdego roku odnotowuje się około 53 000 nowo zdiagnozowanych przypadków w Europie. Kobiety chorują prawie trzy razy częściej niż mężczyźni.

Rodzaje raka tarczycy

  1. anaplastyczny - to rzadki rodzaj nowotworu, który rozwija się szybko. Występuje  przede wszystkim u osób starszych i może być trudny do leczenia
  2. pęcherzykowy - mniej powszechny, stanowi 15% przypadków raka tarczycy. Występuje częściej u kobiet powyżej 50 roku życia
  3. chłoniak - chłoniak tarczycy to nowotwór, który wywodzi  się z komórek układu odpornościowego
  4. rdzeniasty - jest to rzadki rodzaj nowotworu, na który wpływa obciążenie genetyczne
  5. brodawkowaty - częsty, wolno rosnący, występuje u młodych ludzi

Czynniki ryzyka

  1. Łagodne choroby tarczycy: 1 na 5 nowotworów tarczycy występuje u ludzi, u których zdiagnozowano guzki tarczycy, wole (obrzęk szyi) lub zapalenie tarczycy
  2. Ekspozycja promieniowanie jonizujące: w tym radioterapia szyi zwiększa ryzyko wystąpienia raka tarczycy
  3. Wywiad rodzinny: istotny w przypadku raka rdzeniastego tarczycy. Ludzie, którzy są nosicielami genu zwanego onkogenem RET mają zwiększone ryzyko raka rdzeniastego tarczycy.  Może to być związane z ryzykiem rozwoju nowotworów innych gruczołów. Członkowie rodziny osoby chorej  na raka rdzeniastego tarczycy mogą być badani w celu sprawdzenia nosicielstwa wadliwego genu.Istnieje również niewielkie zwiększenie ryzyka raka tarczycy, jeśli odziedziczą gen, który wywołuje rodzinną polipowatość  gruczolakowatą
  4. Otyłość: niektóre badania wykazały zwiększone ryzyko zachorowania na raka tarczycy u osób otyłych, a więc zrównoważona dieta i ćwiczenia mogą zmniejszyć to ryzyko.

Objawy

  1. Bezbolesny guzek w szyi, wykazujący powolny wzrost.
  2. Zachrypnięty głos, który trwa dłużej niż kilka tygodni.
  3. W rzadkich przypadkach guzek tarczycy może naciskać na przełyk i powodować trudności w połykaniu.
  4. W rzadkich przypadkach guzek tarczycy może naciskać na tchawicę i powodować trudności w oddychaniu

Nowotwory tarczycy rzadko wpływają na poziom hormonów we krwi.

Diagnoza

Diagnoza  rozpoczyna się u lekarza rodzinnego, który weryfikuje czy u pacjenta występują specyficzne objawy, bada szyję oraz, w razie potrzeby, zleca oznaczenie poziomu hormonów tarczycy we krwi. Pacjent może zostać skierowany do lekarza specjalisty.

W szpitalu specjalista przeprowadza wywiad na temat występujących objawów oraz może skierować na kolejne badania. Jeśli wcześniej nie oznaczono poziomu hormonów tarczycy, lekarz specjalista zleca to badanie. Może również wykonać badanie ultrasonograficzne tarczycy oraz biopsję.

Klasyfikacja guza na podstawie stopnia zaawansowania

Stopień zaawansowania guza zależy od jego wielkości oraz przerzutów odległych. Do klasyfikowania guzów służy skala TNM oraz inne systemy numeryczne. W odniesieniu do skali TNM, T określa  wielkość  zmiany, N – zajęcie węzłów chłonnych, M – przerzuty odległe.

Leczenie

W większości szpitali zespół specjalistów (konsylium) dobiera odpowiednie, indywidualne leczenie dla każdego pacjenta.

Zespół specjalistów obejmuje:

  1. chirurgia
  2. onkologa (specjalista od leczenia nowotworów)
  3. radiologa (specjalista od oceny badań obrazowych)
  4. patologa (specjalista od oceny tkanek pod kątem występowania nowotworów)
  5. endokrynologa (specjalista od zaburzeń hormonalnych i gruczołów wydzielania wewnętrznego) 
  6. pielęgniarki
  7. dietetyka
  8. logopedy
  9. psychologa
  10. fizjoterapeuty 

Duże szanse na wyleczenie daje rak brodawkowaty, pęcherzykowaty oraz rdzeniasty. Najtrudniejszy to wyleczenia jest rak anaplatyczny.

Chirurgia: Leczeniem z wyboru raka brodawkowatego, pęcherzykowego i rdzeniastego jest leczenie chirurgiczne. Może ono obejmowac całkowite usunięcie gruczołu bądź tylko jego części. Czasem konieczne jest usunięcie sąsiadujących węzłów chłonnych.

Hormony tarczycy – leczenie: Terapia ta wdrażana jest zwykle po zabiegu chirurgicznym. Ma na celu zastąpienie hormonów produkowanych przez tarczycę oraz zredukowanie ryzyka wznowy raka brodawkowatego bądź pęcherzykowatego tarczycy.

Leczenie radioaktywnym jodem: W przypadku raka brodawkowatego lub raka pęcherzykowatego tarczycy terapia radioaktywnym jodem ma na celu usunięcie komórek rakowych, których nie da się usunąć podczas leczenia chirurgicznego.

Teleradioterapia: Ma na celu usunięcie pozostałych komórek rakowych. Chemioterapia nie jest powszechnie stosowana w przypadku leczenia raka tarczycy.

Rak tarczycy występuje bardzo rzadko, dlatego nie ma wielu badań klinicznych w tym zakresie. Specjalista może poprosić pacjenta o rozważenie uczestnictwa w takim badaniu. Wszystkie potencjalne nowe leki muszą być w pełni zbadane, zanim zostaną one zastosowane jako standardowe leczenie ze względów bezpieczeństwa. Zabiegi te są opracowywane i testowane w warunkach laboratoryjnych, zanim zostaną one wykorzystane u pacjentów. Uczestnictwo w badaniu klinicznym często jest korzystne dla pacjenta i pomaga zwiększać wiedzę i wpływa na rozwój nowych metod leczenia.

Kontrola po leczeniu

Przez co najmniej 10 lat po zakończeniu leczenia pacjent będzie kierowany na badania kontrolne, które obejmują wywiad  na temat objawów, badanie szyi, badania krwi i ewentualne badania obrazowe.

Życie z rakiem tarczycy

Zdiagnozowanie raka ma ogromny wpływ na każdego chorego. Każdy pacjent powinien być odpowiednio poinformowany by móc samodzielnie podejmować świadome decyzje na temat procesu leczenia. Istnieje wiele organizacji i grup wsparcia, a pielęgniarka i lekarz specjalista może pomóc uzyskać więcej informacji na ten temat.